8. Sınıf İnkılap Tarihi Dersi

Birinci Dünya Savaşı Ve Osmanlı Devleti Konusu ve alt başlıkları

Ders : İnkılap Tarihi

Birinci Dünya Savaşı Ve Osmanlı Devleti

                                                         İLK ZAFERİMİZ

Kurtuluş Savaşı sürecinde; Doğu’da Ermeniler,[SPOT1] Güney’de Fransız ve Ermeniler, Batı’da ise Yunanları ile savaşılmıştır.  Ermeniler yüzyıllar boyunca Osmanlı topraklarında Osmanlı Devleti’nin hoşgörü politikası sayesinde huzur içinde yaşamışlar bu yüzden Millet-i Sadıka olarak anılmışlardır.Ermeni sorunu 93 Harbiyle başlamış, Rusya’nın kışkırtmaları ile Ermeniler Doğu’da ayaklanmışlardır. Rusya Çukurova’yı (Adana) da kapsayacak şekilde Doğu’da bir Ermeni Devleti kurmayı amaçlamıştır. Akdeniz’e inmesini kolaylaştırmak esas amaçtır. Bu durum İngiltere’in pek hoşuna gitmemiş diğer büyük Avrupa devletleri gibi Ermeni meselesini kendi çıkarları yolunda kullanmaya çalışmıştır. I. Dünya Savaşı sırasında Ermeniler silahlı örgütler kurarak Doğu’ da bir Ermeni Devleti kurabilecekleri inancıyla buradaki Türklere saldırmaya başlamışlar ve bölgede bir kaos ortamı çıkmasına sebep vermişlerdir.

1915’te Sevk Ve İskan Kanunu’nu ( Techir) çıkaran Osmanlı Hükümeti Ermenilerin Suriye’ye göç etmesini sağlamış, eli silah tutanları ise cezalandırmıştır.

I. Dünya savaşı sırasında Bolşevik İhtilali gerçekleşen Çarlık Rusya Kafkaslardaki askerlerini çekmiş ve burada bir Ermeni Devleti kurulmuştur. Mondros’un 24. Maddesi gereğince itilaf devleri Vilayet-i Sitte’yi işgal etmeyi planmışlardır.

İtilaf Devletleri Sevr Antlaşması’nda ise Doğu Anadolu’daki bazı illeri Ermenilere vermeyi İstanbul Hükümetine kabul ettirmişlerdir. Bunu gerekçe bilerek Ermeniler Doğu’da Kars, Ardahan ve çevresini işgale başlamışlardır.

15. Kolordu Komutanı Kazım Karabekir Doğu Cephesi komutanlığına atanmış  Ermenilere karşı verilen taarruz savaşında Kars ve çevresini geri almıştır. Ermenilerin barış istemesi üzerineTBMM ile Ermenistan arasında 1920’de  Gümrü Antlaşması imzalanmıştır.

GÜMRÜ ANTLAŞMASI

* Ermenistan; Kars, Sarıkamış, Iğdır’ın Türkelere ait olduğunu kabul etmiştir.

* TBMM’nin tanımadığı Sevr Antlaşmasını Ermeniler de tanımayacaktır.

ANTLAŞMANIN ÖNEMİ

* Büyük Ermenistan hayali sona ermiştir

* Misak-ı Milli’yi gerçekleştirmeye yönelik ilk antlaşmadır.

* TBMM’nin uluslararası alanda yaptığı ilk antlaşmadır.

* Doğu cephesindeki savaş bitmiş, askeri birlikler Batı Cephesine aktarılmıştır.

Gürcistan ile Antlaşma

Rus Devrim’i sırasında bağımsız devlet kuran Gürcüler I. Dünya Savaşı sonrasındaki bunalımı fırsat bilip Batum’u işgal ettiler. TBMM Gürcülere bir nato vererek işgali sonlandırmalarını istedi Gürcüler yeni bir savaşı göze alamadıkları için işgal ettikleri yerleri TBMM’ye iade etti.[SPOT2-3]

GÜNEYDEKİ DİRENİŞ

Mondros Mütarekesi’nin bazı maddelerine dayanarak özellikle Anadolu’nun güneyi ( Dörtyol-Hatay, Urfa, Antep, Maraş) İngilizler tarafından işgale başlandı. Paris Barış Konferansı’nda İngilizler Musul’u kendine alarak Urfa,Maraş, Antep’i Fransızlara bıraktı. Bölgeye Ermenileri yerleştiren Fransızlar Ermenileri Türk halkına karşı örgütleyerek kışkırttı. Türk halkı karşlaştıkları işgalci ve kötü muameleye karşı Kuvay-i Milliye’yi kurarak Fransız ve Ermenilere karşı direnişe geçti. Güney cephesinde Fransızlara karşı milli mücadele’nin ilk kurşunu Hatay Dörtyol’da atıldı.

Maraş’ta Sütçü İmam, Urfa’da Ali Saip, Antep’te Şahin Bey direniş önderleri oldu ve bölgenin Ermeni ve Fransızların işgallerinden kurtulmasında   etkili isimlerdir.[SPOT4]

İtalyanlar Antalya, Burdur, Muğla, Konya Çevresini işgal ettiler ama İtalyanlarla sıcak çatışma yaşanmadı. Batı Anadolu’nun Pris Bariş Konferansında Yunanaları verilmesi İtalyanları küstürdü. Batı Cephesindeki Türk Kuvvetleri’nin başarıları  karşısında İtalyanlar Güney Cephesinde işgal ettikleri yerleri tamamen boşalttı.

Batı Cephesi’nde Sakarya Savaşı’nın Türk Birlikleri tarafından kazanılması üzerine Fransa veTBMM arasında  Ankara antlaşması imzalandı. İskenderun hariç Misak-i Milli sınırları kabul edilerek Güney Cephesi kapanmıştır.

8. Sınıf İnkılap Tarihi Dersi

Birinci Dünya Savaşı Ve Osmanlı Devleti alt başlıkları

Konunun Spot Bilgisi

[SPOT-1] Wilson ilkelerinin yayınlanmasından sonra Doğu Anadolu’da Ermeni kimliğini araştırmaya gelen Genel Harbord, Doğu Anadolu’da nüfusun çoğunluğunun Ermenilerede olmadığını General Harbord Raporunda belirtmiştir.

[SPOT-2] Türk halkının Milli Mücadeleye ve TBMM’ye olan güveni artmış ve Doğu cephesi kapanmıştır.

[SPOT-3] Doğu Cephesi’ndeki kuvvetler asıl savaşların yaşandığı Batı cephesine aktarıldı.

[SPOT-4] TBMM 1973’te Maraş’a Kahraman 1921’de Antep’e Gazi 1984’te Urfa’ya Şanlı ünvanları verilmiştir.

Konunun Önemli Terimleri

  • kaos kargaşa, karışıklık.
  • iskan insanları bir yere yerleştirme, yurtlandırma.
  • Vilayett-i sitte altı il
  • Taarruz saldırı
  • devrim bir toplumun yaşamında önemli işlevi olan kurumların hızlı ve geniş kapsamlı bir biçimde kökten değiştirilmesi ya da yenileştirilmesi, yeniden biçimlendirilmesi ya da belli bir alanda birdenbire gerçekleşen kökten değişikli
  • mütareke ateşkes
  • muamele tutum, yol, davranış
  • Misak-ı Milli milli yemin

8. Sınıf İnkılap Tarihi Dersi

Konu alt başlıkları