6. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi

Maddenin Tanecikli Yapısı Konusu ve alt başlıkları

Ders : Fen ve Teknoloji

Maddenin Tanecikli Yapısı

MADDENİN TANECİKLİ YAPISI

A- Madde Nedir?

Kütlesi ve hacmi olan her şey maddedir.Maddeyi oluşturan ve maddenin özelliğini gösteren en küçük kısma maddenin taneciği (atom) denir.Bütün maddeler tanecikli yapılıdır.Isı, ışık, ses ve elektrik madde değil, enerjidir.Madde tanecikli yapıdadır.Maddenin taneciklerden oluştuğunu nasıl anlarız?

1. Gaz Maddelerin Sıkıştırılabilmesi

Şırınganın ağzını kapatıp pistona bastırdığımızda havanın sıkıştığını gözleriz.Hava taneciklerden oluşmuştur. Bu tanecikler arasındaki boşluk çok fazla olduğu için kolaylıkla sıkışabilmektedir. Gazların sıkışabilme özelliği araçların lastiğinde, yangın tüplerinde, toplarda kullanılmaktadır. Gazlarda boşluk bulunması gazların bütünsel olmadığını gösterir.[SPOT 1]

gazların sıkıştırılması ile ilgili görsel sonucu

 

2. İyodun Alkolde Dağılması

İyot alkol içinde her yere dağılır.

Bunu renk değişiminden gözleriz.[SPOT 1]

3. Şekerin ve Tuzun Suda Çözünmesi

Şeker ve tuz su içinde dağılır, şeker ve tuzun tadınını her yerde alabiliriz.

Tuz ve şekerin taneciklerinin su içerisinde dağılmasından kaynaklanmaktadır.[SPOT 1]

Ä°lgili resim

4. Boyanın Suda Dağılması

Boyayı su içerisine damlattığımızda tanecikleri her yere dağılır.[SPOT 1]

Ä°lgili resim

 

NOT:Bütün bu olaylar maddenin bütünsel değil taneciklerden oluştuğunu ispatlar.

 

B- Maddenin Halleri

kati madde TANECİK ile ilgili görsel sonucu

Madde katı, sıvı ve gaz olarak üç halde bulunur.

  1. Katı Hal
  • Maddenin en düzenli halidir.
  • Taneciklerin arasındaki boşluk çok azdır.
  • Sıkıştırılamaz.
  • Akışkan değildir.
  • Belirli bir şekli ve hacmi vardır.
  • Tanecikler titreşim hareketi yapar, öteleme ve dönme hareketi yapmaz.

madde nedir katı hali

 

2. Sıvı Hal

  • Tanecikleri arasındaki boşluk katılara göre daha fazladır.
  • Sıkıştırılamazlar.
  • Akışkandır.
  • Belirli bir hacmi vardır.
  • Bulundukları kabın şeklini alır.
  • Tanecikleri titreşim, dönme ve öteleme hareketi yapar.
  • Sıvı tanecikleri birbirleri üzerinden kayma hareketleri yaparak akışkan özelliği kazanırlar.

Madde nedir sıvı hali

 

3. Gaz Hal

  • Maddenin en düzensiz halidir.
  • Tanecikleri arasında çok fazla boşluk vardır.
  • Sıkıştırılabilir.
  • Sıkıştırıldıkça (basınç arttıkça) taneciklerin arasındaki boşluk azalır.
  • Büyük bir kapta (basınç arttıkça) taneciklerin arasındaki boşluk artar.
  • Akışkandır.
  • Belirli bir şekli ve hacmi yoktur.
  • Bulundukları kabın her tarafını doldurur.
  • Tanecikleri titreşim, dönme ve öteleme hareketi yapar.

Madde nedir gaz hali

 

NOT:Madde içinde bulunan atomlar üç çeşit hareketleri vardır.

Bunlar titreşim, öteleme ve dönme hareketidir.